Yumurtalık Kanserleri

Kadınlarda görülen kanserler içinde meme ve endometrium ( rahim içi dokusu ) kanserlerinden sonra görülme sıklığı açısından üçüncü sıradadır Ortalama görülme yaşı 60 dır. 45 yaşından sonra görülme olasılığı artar. 75-79 yaş arası en sık görüldüğü yaş aralığıdır. Erken teşhis için tanı metodları ne yazık ki yeterli olmamakta ve hastalık geç dönemde yakalanmaktadır.

OVER TÜMÖRLER

  • • Epitelyal tümörler
  • • Germ hücreli tümörler
  • • Gonadal stromal tümörler
  • • Mezenşimal tümörler
  • • Metastatik tümörlerOlarak sınıflandırılabilinir.
Sebep olan faktörleri üç ana başlıkta inceleyebiliriz :

FİGO sınıflandırmasına göre evrelendirme:

  • • Evre 0: Karsinoma insitu
  • • Evre 1: Kanser serviksde sınırlı
  • • Evre 2:Vajenin 2/3 üst kısmında ve parametriumda tutulum (Rahim etrafındaki alan)
  • • Evre 3:Vajenin 1/3 alt kısmına ve leğen kemiğine kadar yayılım
  • • Evre 4: İdrar kesesi, kalın barsak ( rektum ) tutulumu ve uzak organ yayılımı

Üretkenlik İle İlgili Faktörler

Hiç doğum yapmamış kadınlar daha yüksek riske sahiptir. Doğum yapanlarda risk azaldığı gibi, her gebelik riski biraz daha azaltır. 1 yıldan uzun süre, infertilite ( kısırlık ) tedavisi görenlerde riskin biraz arttığı buna karşılık doğum kontrol hapı kullananlarda ise riskin bariz bir şekilde azaldığı görülmüştür.

Genetik Faktörler

Over tümörlerinin % 5 ten azı aileseldir.
Alan spesifik kanser (sadece over kanseri)
Meme – over kanseri sendromu
Lynch tip II ailesel kanser sendromu (kolorectal kanser, endometrial ve over kanserini içerir)
Ailesel olanlar 40 yaşlarında veya daha erken ortaya çıkar. Bu yüzden riskli hastalar genç yaştan itibaren yakın takip edilmelidir. Bu kişilerde koruyucu olarak overlerinin çıkarılmasını önerenler de vardır !

Çevresel Faktörler

Toksik maddelere maruz kalma. Sosyoekonomik durumu yüksek olanlarda daha sık görülmektedir. Over kanserinin spesifik bir bulgusu yoktur. Daha çok sindirim sisteminin tutulmasına bağlı şikayetlerle ortaya çıkar.Çünkü en sık gastrointestinal sisteme yayılım gösterir.

Doğum kontrol hapı kullanmayan kadınlardaki tek taraflı kistik, hareketli ve10 cm den küçük kitlelerin iyi huylu olma ihtimali yüksektir.(Fonksiyonel kist )Ultrasonla kistin boyutu ve iç yapısı dikkatlice incelendikten sonra 4- 6 hafta gözlenir. Gerekirse doğum kontrol hapı verilir. Çoğu bu sürenin sonunda kaybolur.Kanser şüphesi yoksa kistler sık aralıklarla takip edilir.

Birçok fonkisyonel yumurtalık kisti birkaç ay içinde kendiliğinden geriler. Ancak üretken çağda 6 cm den büyük veya menopoz sonrası dönemde herhangi bir boyutta kalıcı kistler ve kitlelerde mutlaka over kanseri düşünülmelidir.

Kistlerin takibinde ya da kanser olup olmadığını araştırırken sık kullanılan yöntemlerden biri renkli doppler ultrason, diğeri de kanda tümör markerlarına bakmaktır. Doppler US kanserli dokuda meydana gelen anormal damarlanmayı gösterdiği için over kanseri teşhis ihtimalini yükseltir. Tümör markerlarından Ca-125 ve AFP hem tanı koyma aşamasında hem de ameliyat sonrası takipte son derece önemlidir.

Over tümörlerinde hasta ameliyata alınmadan önce tüm batın ultarosnu, akciğer grafisi, pelvik MR, IVP, karaciğer fonksiyon testleri, gerekirse gastroskopi ve kolonoskopi yapılmalıdır.

FİGO sistemine göre over kanserleri 4 evreye ayrılır;

Evre I:

I a: Tümör tek yumurtalıkta
I b:Her iki yumurtalıkta
I c:Tümör tek veya çift taraflı ama karın sıvısında kanser hücreleri (+)

Evre II:

II a:Rahim ve tüplere yayılım
II b:Diğer pelvik dokulara yayılım
II c: II a ve b olgularına ilave olarak karın sıvısında pozitif kanser hücresi

Evre III: Lenf bezleri ve yüzeyel karaciğer yayılımı

III : Karın içinde mikroskopik yayılım
III b:Karın içinde 2 cm den küçük yayılım
III c:Karın içinde 2 cm den büyük yayılım

Evre IV: Uzak organ yayılımı

TEDAVİ: Tümör kitlesinin mümkün olduğunca çıkarılmasını içerir. Kemoterapiye, ameliyatı takiben en kısa sürede başlanmalıdır. Kemoterapi bittikten sonra gerekirse second look denilen ikinci kere karnın açılıp kalan tümör dokularının çıkarılması işlemi yapılmalıdır.

İYİ HUYLU GERM HÜCRELİ TÜMÖRLER

KİSTİK TERATOM (DERMOİD KİST): Germ hücreli tümörlerin % 95’ni oluştururlar. Over tümörlerinin % 10- 20 sidir. Ortalama 30 yaş civarında görülür. % 15- 25 vakada çift taraflıdır. % 10 oranında gebelikte görülür. Karında şişlik ve ağrı yapar. Kistin içinde yağ , tırnak, diş gibi germ hücrelerinden köken alan yapılar mevcuttur. % 1- 2 oranında kanserleşebilirler.

STROMA OVERİ: Bir teratomun % 50 den fazlası tiroid dokusu tarafından oluşuyorsa buna stroma overi denir. Hastaların % 5 de hipertirodibulguları gözlenir.

Op.Dr. Pelin İlbeyi'ne Sorun